Vijf effecten van spanning en stress

Vijf effecten van spanning en stress
Vijf effecten van spanning en stress

Spanning en stress hebben invloed op je hele systeem. Dit blog geeft antwoord op de volgende vragen:

  • Wat zijn oorzaken?
  • Wat zijn de gevolgen?
  • Welke signalen zijn er?
  • Hoe kun je spanning en stress verminderen?
1.        Spier-, pees- en gewrichtspijnen

Wanneer je goed hebt gesport voelen je spieren dezelfde of de volgende dag stijf aan. Dit is een gevolg van de ‘spanning’ die het bewegen veroorzaakt. Door deze spanning zijn er spiercellen geknapt wat ervoor zorgt dat het lijf extra hard aan het werk gaat de boel te repareren. Het gevolg hiervan is dat de spier herstelt en sterker wordt. Spanning hoeft dus niet per se ‘slecht’ te zijn. Het zorgt ook voor het aanzetten tot herstel en versterking.

Je kunt je voorstellen dat wanneer de spanning op spieren langdurig is en geen tijd krijgen te herstellen, dat dit effect heeft op de spieren zelf (harde pijnlijke spieren, verzuring of knopen) en op den duur alles wat daarmee verbonden is. Heb je wel eens in een zoombijeekomst van meer dan een uur gezeten? Nou dat.

Duurt deze spanning te lang en/of is deze er te vaak, dan kan het zijn dat die spanning in de spieren ook zijn effect gaat krijgen op de pezen, botten en gewrichten en ontwikkel je pijn door ontsteking of overbelasting aan je pezen en gewrichten. Op tijd en genoeg rust en ontspanning nemen is dus aan de basis heel gezond om te herstellen.

Helaas zijn we ons niet altijd bewust van wat er te voelen is in ons lijf. Het lijf is een graadmeter van hoe het met je gaat. Het gaat signalen afgeven, nadat eerdere signalen zijn genegeerd. Die eerdere signalen zijn de spanning in onze spieren maar kunnen ook emoties zijn.

Emoties staan ook aan de basis van spanning en stress

Als we onze emoties niet weten te reguleren, dan zijn we vroeg of laat ‘de sjaak’. Spanning en stress is het gevolg. Maar wat zijn emoties eigenlijk?

Emoties zijn gewaarwordingen die we ontwikkelen nadat we iets (onbewust) waarnemen en daarover gedachten krijgen.

2.        Hyperventilatie / paniekaanvallen

Denk maar eens aan wat er in je lijf gebeurt wanneer je schrikt: je nek en schouders trekken zich samen. Maar er gebeurt ook iets met je ademhaling. Deze reactie is razendsnel en er komt geen gedachte (vooraf) aan te pas: alleen een waarneming van gevaar, waar jouw lichaam direct op reageert. Daarna gaat ons hoofd er allerlei gedachten bij bedenken.

Deze vlucht- of vechtreflex zorgt voor de spanning in je lijf. Zonder die spanning kun je niet vechten of vluchten. Maar zelfs zonder dat we in direct levensgevaar zijn, kunnen we in die modus schieten terwijl dat dus niet echt nodig is. Ons lichaam komt dan onder invloed van hormonen regelmatig onder spanning te staan, waardoor ons normale en automatisch ademhalen verstoord kan raken.

Heb jij zicht op je ademhaling? Een hoge ademhaling of het inhouden van je adem zegt al iets over ‘het gevaar’ wat je onbewust waarneemt. Door je ademhaling naar je buik te brengen breng je al wat meer rust in je systeem.

3.       Verbale en lichamelijke agressie

Wanneer je je boosheid of irritatie niet kan uiten, wees je dan na een tijdje eens bewust van je kaken. ‘Met je kiezen op elkaar’ of ‘op je tanden bijten’ zijn treffende uitspraken die verwijzen naar waar de spanning zich opslaat als er iets gebeurt waar verzet tegen is. We houden als het ware de energie van de emotie vast om die op een zeker moment in één keer naar buiten te laten komen in een venijnige opmerking of een ontploffing!

Het lucht natuurlijk wel even op, want die spanning in je lijf is niet te doen en wordt dan afgevoerd. Soms zakken we daarna in een andere emotie van schuldig voelen of schaamte hebben over wat je bij de ander hebt neergelegd. Ook dat levert spanning op, maar op een andere manier, die je onder punt 5 kunt lezen.

Ik ken best veel mensen met ingehouden boosheid. De spanning is soms te snijden! Of het cynisme kleurt de wereld behoorlijk zwart. Niet fijn, want het vervreemd van anderen. Ook die hen lief zijn. Waarom schreeuwen mensen wanneer ze boos zijn? Ik denk omdat ze zich niet gehoord voelen. Boosheid stoppen zonder alternatief voor regulatie is erg lastig. Opschrijven of uitschreeuwen (in je eentje, niet naar de ander!) wat zo boos maakt helpt in eerste instantie om deze emotie een stem te geven.

4.       (Ernstige) vermoeidheid / burn-out / overspannen

Ook constant je best doen is een ‘hoge’ emotie met veel energie, die spanning en stress oplevert. Je kunt het voelen doordat er een bepaalde urgentie en snelheid in je gedrag of handelen zit. Mensen praten dan soms op behoorlijke snelheid en/of hoogte. Maar het kan zich ook subtieler uiten; je kunt behoorlijk rustig overkomen, maar ondertussen wel dagen maken van meer dan 10 uur of maar door blijven gaan totdat het ‘goed’ is (perfectionisme).

De gejaagdheid kost veel energie en put je op de lange duur behoorlijk uit. Zowel lichamelijk als mentaal. Je valt niet zomaar om, maar wanneer je daarbij bijvoorbeeld ook een laag zelfbeeld hebt dan is het recept voor een burn-out wel aanwezig. Je hele systeem is dan óver gespannen en dan lastig tot rust te brengen.

Voorkomen dat je in dat laatste terecht komt is dus heel belangrijk. Je zult dus signalen moeten gaan herkennen wanneer jij in de ‘doe-ik-wel-even’ modus staat. Het lastige is dat je vaak beloond wordt in die rol.

Mensen vinden het bewonderenswaardig dat je zoveel energie hebt, altijd blij bent, zo’n harde werker bent en alles voor anderen laat vallen. Een vraag die je jezelf regelmatig kunt stellen is ‘Waar hoop ik op als ik dit gedrag vertoon?’ Het eerlijke antwoord zal je misschien verbazen en heeft met jouzelf te maken en niet met de ander.

5.       Somberheid / depressie / suïcide

Tot slot levert een laag zelfbeeld ook spanning op. In de wisselwerking met anderen ontstaan er gedachten als ‘dat kan ik niet’, ‘ik ben minder dan de ander’ of iets in de reeks ‘schuld en schaamte’. Dit beeld van onszelf zorgt ervoor dat we imploderen: er is weinig stromende (levens)energie. Dat wat beschikbaar is, wordt gebruikt voor het ‘overleven’. Het systeem komt min of meer stil te staan en zou zichzelf kunnen vergiftigen als dit te lang duurt. Het kan uitmonden in suïcide.

Het is superlastig om hier uit te komen wanneer nare of negatieve gedachten het lijken over te nemen. De meesten van ons worden nog steeds grootgebracht met het idee dat wij min of meer onze gedachten zíjn.

Het feit dat we kunnen denken is een fantastische eigenschap van dit ‘orgaan’, maar we vallen er niet mee samen. Je bent tenslotte ook niet je lever of je dikke darm. Het is net als met je naam. Je bént niet Sophie of Robin. Je heet alleen maar zo. Wanneer we van een afstandje naar gedachten kunnen kijken is het ook mogelijk om er van los te komen en vraagtekens te zetten bij de waarheid van die gedachten. Dat valt gelukkig te leren.

Spanning en stress hebben een enorme impact op ons leven: op onze gezondheid, mentale welbevinden en in de verbinding met de mensen om ons heen. Wanneer stress te lang in ons systeem ronddwaalt zonder regulatie wordt het een (stiekeme) sloper. Het put onze energie(voorraad) uit en bepaalt ons gemoed. De beleving van plezier en geluk komt hiermee onder druk te staan. De moeite waard dus om in de gaten te houden en in actie te komen als er signalen van stress of spanning zijn.

Herken je je ergens in één van de vijf effecten?
Voel je je regelmatig angstig of heb je last van somberheid?
Weet dat het signalen zijn die spanning en stress veroorzaken zijn niet ‘normaal’.
Ze hebben op korte én lange termijn een vervelende invloed op je leven.

Wacht er niet te lang mee om dat aan te pakken.  
Ik kan je daar op een praktische en doeltreffende manier mee helpen.

Wil je meer weten? Maak een afspraak via info@willekeverwoerd.nl of bel/app naar 06 4837 8017.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.